«Η Ορθοδοξία – η αυθεντική κληρονομιά της Δύσης» — Johannes A. Wolf
Συνέντευξη της ΕΟΔ με τον Johannes A. Wolf, Γερμανό ορθόδοξο μεταφραστή και εκδότη, στη Γερμανία σχετικά με τη σημασία της Ορθοδοξίας στη σύγχρονη δυτική κοινωνία.
Η ΕΟΔ της Γερμανίας αναφέρει:
Ο Johannes A. Wolf είναι Γερμανός ορθόδοξος μεταφραστής, εκδότης και συγγραφέας, γεννημένος το 1959 στη Βόρεια Γερμανία. Ασχολήθηκε εντατικά με διάφορες κοσμοθεωρίες και θρησκείες και το 1996 έλαβε το βάπτισμα στην Ορθόδοξη Εκκλησία. Το 1998 χειροθετήθηκε αναγνώστης. Έκτοτε άρχισε να μεταφράζει ορθόδοξη λογοτεχνία στα γερμανικά, μεταξύ άλλων μέσω του εκδοτικού οίκου της μονής της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας της Διασποράς στο Μόναχο. Το 2002 ίδρυσε τον δικό του εκδοτικό οίκο και ξεκίνησε την έκδοση της σειράς «Η Στενή Οδός», η οποία εξοικειώνει τους αναγνώστες με την πνευματική κληρονομιά της Ορθόδοξης Εκκλησίας.
Σε μοναστήρι στην Ελλάδα το 2018. Φωτογραφία: Σελίδα του Johannes Alfred Wolf στο Facebook.
ΕΟΔ: Κύριε Wolf, αρχικά σπουδάσατε ψυχολογία, φιλολογία και φιλοσοφία, ενώ ασχοληθήκατε και με τις τέχνες. Τι ήταν αυτό που σας ώθησε προσωπικά να βρείτε τον δρόμο προς την Ορθόδοξη Εκκλησία;
Ο Johannes A. Wolf: Ο δρόμος προς την Ορθόδοξη Εκκλησία ήταν για μένα μακροχρόνιος. Παρόλο που η πίστη στον Θεό ως Δημιουργό του σύμπαντος υπήρχε ήδη από την παιδική μου ηλικία, και παρόλο που στα νιάτα μου ασχολήθηκα εντατικά με τη Βίβλο, κυρίως με την Καινή Διαθήκη, δεν έβρισκα καμία εκκλησιαστική κοινότητα μεταξύ των δυτικών ομολογιών με την οποία θα μπορούσα να ταυτιστώ.
Σε συνάντηση με τον Σχη-αρχιμανδρίτη Γαβριήλ (Bunge) στις ελβετικές Άλπεις. Φωτογραφία: Σελίδα του Johannes Alfred Wolf στο Facebook.
Μόλις σε ηλικία περίπου 35 ετών έμαθα καθόλου για την ύπαρξη της Ορθόδοξης Εκκλησίας (αν και στο σχολείο τα Θρησκευτικά ήταν μάθημα στις απολυτήριες εξετάσεις μου), και η πιθανότητα να βρω πραγματικά σε αυτήν την εκκλησιαστική μου πατρίδα ήρθε σταδιακά στο επίκεντρο της προσοχής μου. Συνέπεσαν πολλοί παράγοντες που μου έδειξαν τον δρόμο προς την Ορθόδοξη Εκκλησία:
- Η αναζήτηση της θείας αλήθειας, η οποία δεν υπόκειται στις μόδες και τις σχετικοποιήσεις των διαφόρων εποχών και πνευματικών ρευμάτων.
- Η νοσταλγία για τον ζωντανό, αληθινό Θεό, όχι για μια έννοια Θεού, μια ιδεολογία περί Θεού ή μια φιλοσοφική αντίληψη για τον Θεό.
- Η επιθυμία για μια πραγματική ανανέωση της ζωής μου, για τη «νέα γέννηση» για την οποία μιλά ο Χριστός (Ιω. 3,3), άρα για τη θεραπεία της ψυχής μου και τη σωτηρία.
- Μια ενδελεχής, εκ νέου μελέτη της Καινής Διαθήκης, η οποία τελικά με οδήγησε στους Πατέρες της Εκκλησίας· ένα λεύκωμα για το Άγιον Όρος, το οποίο έπεσε στα χέρια μου και μου άνοιξε μια εντελώς νέα οπτική για τη χριστιανική πνευματικότητα.
- Ο μεγάλος λόγος του Χριστού για τον Άρτο της Ζωής, το Σώμα Του, στο 6ο κεφάλαιο του Ευαγγελίου του Ιωάννη και η περιεχόμενη σε αυτόν αναφορά στην αναγκαιότητα της Ευχαριστίας, του Αγίου Δείπνου. Πού θα μπορούσα να βρω την αυθεντική Κοινωνία στις χριστιανικές κοινότητες; Και η απάντηση που προέκυψε για μένα ήταν: Μόνο στην Ορθόδοξη Εκκλησία, η οποία είναι η συνεχής, αναλλοίωτη συνέχεια της πρώιμης αποστολικής Εκκλησίας (όπως σταδιακά ανακάλυψα), μπορώ να υποθέσω ότι συμμετέχω στο αληθινό και γεμάτο χάρη Δείπνο.
- Οι βίοι των Αγίων, με τους οποίους ασχολήθηκα όλο και περισσότερο. Όλοι οι Άγιοι που με εντυπωσίασαν ανήκαν είτε στην αδιαίρετη Εκκλησία της πρώτης χιλιετίας είτε στην Ορθόδοξη Εκκλησία μέχρι σήμερα. Η κοινή τους μαρτυρία ήταν για μένα μια απόδειξη ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία είναι η αληθινή Εκκλησία του Χριστού.
- Τέλος, το περιεχόμενο, η μυσταγωγία των ακολουθιών, η ιδιαίτερη ατμόσφαιρα στους ορθόδοξους ναούς (εικόνες, θυμίαμα, κεριά, ψαλμωδία, αρχιτεκτονική) και η φιλικότητα των ορθόδοξων πιστών, η κατάνυξή τους στις ακολουθίες και ο ενθουσιασμός τους για αυτό που ενθουσίαζε και εμένα.
Ένας ολόκληρος νέος κόσμος ανοίχτηκε για μένα στην Ορθοδοξία, και αυτός ο κόσμος ήταν η από καιρό προσδοκώμενη πατρίδα. Σε σύγκριση με αυτό, όλα τα άλλα με τα οποία είχα ασχοληθεί μέχρι τότε πέρασαν στο παρασκήνιο.
Βιβλία του Johannes Alfred Wolf
ΕΟΔ: Εδώ και πολλά χρόνια μεταφράζετε και εκδίδετε ορθόδοξη πνευματική λογοτεχνία στον γερμανόφωνο χώρο. Τι σας συναρπάζει ιδιαίτερα στην ορθόδοξη πνευματικότητα;
Ο Johannes A. Wolf: Η θεραπευτική πτυχή. Η Ορθοδοξία προσφέρει μια πλήρη, δοκιμασμένη και αποτελεσματική θεραπεία της ψυχής, μια θεραπευτική αγωγή. Οι ορθόδοξοι Πατέρες αποκαλούν την Εκκλησία «νοσοκομείο» και η μέθοδος θεραπείας που εφαρμόζεται σε αυτό το νοσοκομείο της Εκκλησίας μέσω των Μυστηρίων, των ακολουθιών, των πνευματικών πατέρων, της ασκητικής και ολόκληρης της ορθόδοξης πνευματικότητας, οδηγεί στη θεραπεία και τον αγιασμό της ψυχής, ώστε να μπορεί να φύγει από αυτή τη ζωή θεραπευμένη, δηλαδή απελευθερωμένη από εμπαθείς, καταστροφικές εξαρτήσεις, ενωμένη με τον Θεό στην καρδιά και στο πνεύμα.
ΕΟΔ: Πώς προέκυψε η ιδέα για τη γνωστή σειρά βιβλίων σας «Η Στενή Οδός» και ποιο μήνυμα θέλετε να μεταφέρετε στους αναγνώστες μέσω αυτής;
Ο Johannes A. Wolf: Παρακινήθηκα σε αυτό από τη σειρά τευχών «The Orthodox Word», την οποία ξεκίνησε ο πατέρας Σεραφείμ Ρόουζ. Κάτι παρόμοιο δεν υπήρχε στη γερμανική γλώσσα, έτσι άρχισα με πολλές δυσκολίες το 2002, με την ευλογία του νυν Μητροπολίτη Βερολίνου και Γερμανίας Μάρκου, να εκδίδω τη σειρά συγγραμμάτων «Η Στενή Οδός», η οποία μέχρι σήμερα έχει φτάσει τους 94 τόμους των 120 έως 150 σελίδων ο καθένας. Ο τίτλος ανάγεται στον γνωστό λόγο του Χριστού από την Επί του Όρους Ομιλία: «στενή η οδός η απάγουσα εις την ζωήν» (Ματθ. 7,14).
Αυτός ο δρόμος ήταν πάντα στενός, και στη σημερινή εποχή προστίθενται ιδιαίτερες προκλήσεις. Η σειρά συγγραμμάτων σκοπεύει να αναδείξει διάφορες πτυχές αυτής της «στενής οδού» σε διάφορες εποχές, σε διάφορες χώρες και περιοχές της γης, μέσα από βίους αγίων, αναφορές, θεολογικές επεξηγήσεις, κείμενα προσευχών κ.λπ.
Επιπλέον, μέσω αυτού θα πρέπει να αναδειχθεί η ενότητα της Ορθόδοξης Εκκλησίας παρά τις ορισμένες τοπικές διαφορές, η οποία διασφαλίζεται από την ταυτότητα της πνευματικής πραγματικότητας της Ορθοδοξίας σε όλες τις εποχές και υπό όλες τις συνθήκες.
ΕΟΔ: Ποιες σειρές βιβλίων έχετε γράψει ή εκδώσει μέχρι τώρα και ποιον στόχο επιδιώκετε με αυτές τις δημοσιεύσεις;
Ο Johannes A. Wolf: Παράλληλα με τη «Στενή Οδό», ξεκίνησα πρόσφατα μια νέα σειρά: «Ορθόδοξα Βασικά Κείμενα», θεμελιώδη κείμενα για διάφορα θέματα και συλλογές ομιλιών μεμονωμένων συγγραφέων.
Από αυτά υπάρχουν πλέον έξι τεύχη· η σειρά πρόκειται να συνεχιστεί. Επιπλέον, με την πάροδο του χρόνου έχω μεταφράσει και εκδώσει μια σειρά βιβλίων, με επίκεντρο τα έργα του Αγίου Θεοφάνους του Εγκλείστου και του Αγίου Νικολάου Βελιμίροβιτς.
ΕΟΔ: Πού μπορεί κανείς να βρει τα βιβλία σας – υπάρχουν συγκεκριμένα βιβλιοπωλεία ή ηλεκτρονικά καταστήματα μέσω των οποίων οι αναγνώστες μπορούν να προμηθευτούν τα έργα σας;
Ο Johannes A. Wolf: Μπορείτε να παραγγείλετε τις δημοσιεύσεις μου μέσω της ιστοσελίδας μου: www.orthlit.de. Πολλές από τις εκδόσεις μου προσφέρονται επίσης από την Edition Hagia Sophia: https://www.edition-hagia-sophia.de/. Τα περισσότερα βιβλία μπορείτε επίσης να τα προμηθευτείτε μέσω του κανονικού εμπορίου βιβλίων.
ΕΟΔ: Μεταφράζετε έργα από διάφορες γλώσσες και πνευματικές παραδόσεις. Ποιες προκλήσεις αντιμετωπίζετε σε αυτή τη διαδικασία – τόσο σε γλωσσικό όσο και σε περιεχομενικό επίπεδο;
Ο Johannes A. Wolf: Σε γλωσσικό επίπεδο, το γεγονός ότι ορισμένοι όροι της ορθόδοξης πνευματικότητας δεν μπορούν να αποδοθούν επαρκώς στα γερμανικά, π.χ. «νους» (οφθαλμός του πνεύματος, πνευματική δύναμη), «μετάνοια» (επιστροφή, μεταμέλεια, πνευματική ανανέωση), οι πολυεπίπεδες σημασίες του όρου «καρδιά» κ.λπ. Συνεπώς, απαιτούνται επαναλαμβανόμενες επεξηγήσεις σε υποσημειώσεις κ.λπ.
Οι περιεχομενικές προκλήσεις σε ορισμένα κείμενα με πιο έντονο θεολογικό χαρακτήρα είναι αρκετά μεγάλες. Πρέπει κανείς να ενεργεί πολύ προσεκτικά και να διαβάζει παράλληλα άλλα ορθόδοξα κείμενα, στα οποία εξετάζονται τα ίδια ζητήματα. Πρέπει να καταλαβαίνει κανείς ο ίδιος για τι πράγμα μιλάει ο συγγραφέας, ώστε να μπορεί να μεταδώσει την κατανόηση του περιεχομένου.
ΕΟΔ: Ποια σημασία μπορεί να έχει, κατά τη γνώμη σας, η ορθόδοξη δογματική παράδοση για τους ανθρώπους στη σημερινή δυτική κοινωνία;
Ο Johannes A. Wolf: Την ίδια όπως σε όλες τις εποχές: σωτηρία της ψυχής για την αιωνιότητα, κοινωνία με τον ζωντανό Θεό και όλους τους Αγίους, δρόμος προς τον ουρανό. Η Ορθοδοξία προσφέρει την πληρότητα της χριστιανικής πίστης και οδού, την οποία δεν περιέχει καμία από τις άλλες χριστιανικές ομολογίες. Αυτή η πληρότητα χάθηκε κατά την πορεία του αποκομμένου από την Ορθοδοξία χριστιανισμού της «Δύσης»· ωστόσο, η νοσταλγία γι' αυτήν συνεχίζει να υφίσταται.
Δεν πρέπει να ξεχνάμε, ή μάλλον πρέπει πρώτα να ξυπνήσουμε ξανά τη μνήμη γι' αυτό, ότι η Ευρώπη κάποτε (κατά την πρώτη χιλιετία) ήταν σε μεγάλο βαθμό ορθόδοξη, δηλαδή ριζωμένη στη δογματική παράδοση της αρχαίας, αδιαίρετης Εκκλησίας.
Η Ορθοδοξία είναι, συνεπώς, η γνήσια κληρονομιά της Δύσης. Στόχος των μεταφράσεων και των δημοσιεύσεών μου είναι να συμβάλω στην αφύπνιση ή την εμβάθυνση της συνείδησης γι' αυτό.
ΕΟΔ: Ποια συμβουλή θα δίνατε σε νέους ανθρώπους που ενδιαφέρονται για την ορθόδοξη πνευματικότητα ή επιθυμούν να εμβαθύνουν στην πίστη τους;
Ο Johannes A. Wolf: Τέσσερις παράλληλες προσεγγίσεις:
- Να προσεύχεστε ώστε ο Θεός να σας δώσει κατανόηση για την Ορθοδοξία και να σας δείξει τον δρόμο.
- Να ενημερώνεστε διεξοδικά για την Ορθόδοξη Εκκλησία και την πνευματικότητά της μέσω δημοσιεύσεων και αναρτήσεων στο διαδίκτυο, αν και στις τελευταίες απαιτείται προσοχή, διότι δίπλα στο πνευματικό «σιτάρι» αναμειγνύονται και τα «άχυρα», δηλαδή διαστρεβλωμένες ή λανθασμένες αναπαραστάσεις. Καλή, αξιόπιστη πληροφόρηση προσφέρει ο διακομιστής Discord «Αποστολική Εκκλησία» (Apostolische Kirche ), του οποίου είμαι και ο ίδιος μέλος, όπου ορισμένα κείμενα από τις δημοσιεύσεις μου είναι διαθέσιμα ως αρχεία pdf και όπου επίσης, βάσει δημοσιεύσεων από το εκδοτικό μου πρόγραμμα, πραγματοποιούνται διαλέξεις και παρουσιάσεις με την άδεια και τον έλεγχό μου· επιπλέον, η ιστοσελίδα του συλλόγου «Γερμανόφωνη Ορθοδοξία στην Κεντρική Ευρώπη» (DOM): https://dom-hl-michael.de/, καθώς και το εκτενές ορθόδοξο κέντρο πληροφοριών «orthpedia»: www.orthpedia.de/index.php/Hauptseite.
- Να μελετάτε το κείμενο της Θείας Λειτουργίας και να επισκέπτεστε τις ακολουθίες σε διάφορες ορθόδοξες εκκλησίες, ακόμα κι αν στην αρχή ίσως δεν καταλαβαίνετε τίποτα ή πολλά· να βυθίζεστε με προσευχή στην ατμόσφαιρα των ακολουθιών· να ανοίξετε την καρδιά σας. Να επισκέπτεστε διάφορες ορθόδοξες εκκλησίες (ρωσική, ελληνική, σερβική, αντιοχειανή κ.λπ.), για να μάθετε πού θα μπορούσατε να νιώσετε καλύτερα «σαν στο σπίτι σας», καθώς ορισμένα υφολογικά και ηθικά χαρακτηριστικά διαφέρουν. Υπάρχει πλέον και μια σειρά από γερμανόφωνες ορθόδοξες ενορίες, γεγονός που διευκολύνει την πρόσβαση.
- Να γνωρίζετε και να συνομιλείτε με ορθόδοξους ιερείς και μέλη ενοριών που ασκούν σοβαρά την πίστη τους. Μια τέτοια ανταλλαγή απόψεων έχει μεγάλη σημασία, ώστε να μην παραμείνει κανείς εγκλωβισμένος στη δική του «φούσκα».
ΕΟΔ: Μπορούν οι αναγνώστες να προσδοκούν στο μέλλον νέα έργα, βιβλία ή μεταφράσεις από εσάς;
Ο Johannes A. Wolf: Θεού θέλοντος, θα συνεχίσω τη «Στενή Οδό» για κάποιο διάστημα ακόμα και θα επεκτείνω τη σειρά «Ορθόδοξα Βασικά Κείμενα». Επιπλέον, έχω στα σχέδιά μου δικά μου βιβλία, καθώς και μονογραφίες για αγίους των νεότερων χρόνων.
Αλλά όλα αυτά απαιτούν χρόνο, συγκέντρωση και δύναμη, ενώ για μένα ακόμη πιο σημαντικά από αυτές τις εργασίες είναι η προσευχή και οι ακολουθίες. Αυτές αποτελούν το αληθινό κέντρο της ζωής μου. Δόξα τω Θεώ για όλα!
