Η λησμονημένη εντολή: γιατί κάθε χριστιανός είναι ιεραπόστολος;

Κήρυγμα με λόγο και κήρυγμα με ζωή. Φωτογραφία: ΕΟΔ

Για μας η εικόνα του ιερέα που κηρύττει έχει γίνει πλέον συνηθισμένη. Αλλά άραγε μόνο αυτός έχει το δικαίωμα να μεταφέρει στους ανθρώπους το χριστιανικό μήνυμα; Με άνεση αναθέσαμε αυτήν την αποστολή σ’ εκείνον, θεωρώντας την επαγγελματικό του καθήκον και όχι προσωπική μας κλήση. Ξεχάσαμε ότι ο Χριστός κάλεσε τον καθένα από εμάς να κηρύττει!

«Κήρυττε, επειδή είσαι χριστιανός»

Η ευαγγελική παραβολή του φρόνιμου οικονόμου μας καλεί ανάμεσα στις γραμμές: “Κήρυττε, επειδή είσαι χριστιανός”! Δυστυχώς, σήμερα το έργο του κηρύγματος θεωρείται αποκλειστικό προνόμιο του κλήρου. Όμως δεν ήταν πάντοτε έτσι.

Στους αποστολικούς χρόνους μπορούσαν να κηρύττουν ελεύθερα και οι λαϊκοί, αφού είχαν λάβει την κατάλληλη καθοδήγηση από τους μαθητές του Χριστού.

Στο βιβλίο των Πράξεων μαθαίνουμε για τον λαϊκό Απολλώ, τον οποίο οι απόστολοι Ακύλας και Πρίσκιλλα συνάντησαν στην Έφεσο. Όπως διηγείται η Αγία Γραφή, είχε το χάρισμα της ευγλωττίας και προόδευσε στο έργο του κηρύγματος. Οι απόστολοι τον κατήχησαν στον χριστιανισμό και τον έκαναν συνεργάτη τους.

Στην ιστορία της Εκκλησίας η πρακτική της διακονίας των διδασκάλων (λαϊκών διδασκάλων-κηρύκων) συνεχίστηκε έως και το 231, όταν η Εκκλησία της Αλεξάνδρειας, καταδικάζοντας τον θεολόγο Ωριγένη, απαγόρευσε αυστηρά στους λαϊκούς να ευαγγελίζονται μέσα στη σύναξη της Εκκλησίας. Αργότερα αυτή η απαγόρευση επιβεβαιώθηκε από την Εν Τρούλλω Σύνοδο.

Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ότι αυτή η απαγόρευση ήταν σε μεγάλο βαθμό συγκυριακή, στραμμένη εναντίον μιας συγκεκριμένης αίρεσης (του γνωστικισμού του Ωριγένη) και όχι εναντίον της ιεραποστολικής διακονίας των λαϊκών ως τέτοιας.

Έπρεπε να προστατεύσει το ποίμνιο από τις ψευδοδιδασκαλίες σε μια εποχή όπου η θεολογία δεν είχε ακόμη διαμορφωθεί με σαφήνεια. Με τον καιρό, όμως, αυτό το προσωρινό μέτρο δυστυχώς άρχισε να θεωρείται ως μόνιμος κανόνας, γεγονός που οδήγησε στο “μουγγάσμα” του εκκλησιαστικού λαού.

«Ο φρόνιμος οικονόμος»

Αλλά τι μας λέει σήμερα ο Χριστός; “Ποιος είναι ο πιστός και φρόνιμος οικονόμος, τον οποίο ο κύριος έθεσε επάνω στους δούλους του για να τους δίνει την ώρα της τροφής τους; Μακάριος ο δούλος εκείνος, τον οποίο ο κύριός του, όταν έρθει, θα βρει να πράττει έτσι” (Λουκ. 12:42-43).

Οι Άγιοι Πατέρες, ερμηνεύοντας αυτή την παραβολή, γράφουν ότι με τον εργατικό οικονόμο ο Κύριος εννοεί κάθε χριστιανό. Το “ψωμί” που πρέπει να “μοιράζουμε” είναι η γνώση του Χριστού, η πληρότητα της πίστης μας.

Οι Απόστολοι αρχικά δεν ήταν ιερείς με την κανονική έννοια αυτού του αξιώματος. Ήταν λαϊκοί, που ο Κύριος διέκρινε για την ιεραποστολική αποστολή. Αυτή η διαπίστωση, φυσικά, δεν μειώνει την ιδιαίτερη “υπερκοσμική” θέση του κλήρου, αλλά σημαίνει ότι η πρόσκληση στο ευαγγέλιο απευθύνεται σε όλους.

Τα λόγια για τον “οικονόμο” δεν είναι τα μόνα. Η άμεση εντολή του Χριστού, γνωστή ως Μεγάλη Αποστολή, δόθηκε όχι μόνο στους έντεκα αποστόλους, αλλά μέσω αυτών – σε όλη την πληρότητα της Εκκλησίας: “Πορευθέντες μαθητεύσατε όλα τα έθνη…” (Ματθ. 28:19). Και ο απόστολος Πέτρος απευθύνεται ήδη σε όλους τους χριστιανούς: “Να είστε πάντοτε έτοιμοι να δίνετε λόγο σε καθέναν που ζητά εξήγηση για την ελπίδα που υπάρχει μέσα σας, με πραότητα και φόβο Θεού” (1 Πέτρ. 3:15).

Αυτό το “απάντημα” είναι η προσωπική κήρυξη του καθενός από εμάς.

Δύο είδη κηρύγματος: “Με λόγο” και “Με ζωή”

Αλλά κάποιος μπορεί να ρωτήσει: πώς πρέπει να κηρύττουμε; Το ευαγγέλιο μπορεί να διακριθεί σε δύο είδη: κήρυγμα με λόγο και κήρυγμα με ζωή.

1. Κήρυγμα με ζωή: “Κτήσασαι πνεύμα ειρηνικόν…”

Αυτός είναι ο πιο ισχυρός, αδιαμφισβήτητος και προσιτός σε όλους επιχείρημα. Ο Άγιος Σεραφείμ του Σάρωφ έδωσε τον ολοκληρωμένο τύπο αυτού του ευαγγελισμού: “Κτήσασαι πνεύμα ειρηνικόν, και τότε χιλιάδες γύρω σου θα σωθούν.”

Όταν ο άνθρωπος ζει το Ευαγγέλιο, ο ίδιος γίνεται Ευαγγέλιο. Η ειρήνη του, η αγάπη του, η μη κατακρίση του, η πραότητά του “φωνάζουν” για τον Χριστό πιο δυνατά από οποιονδήποτε ρήτορα. Οι άνθρωποι έλκονται όχι από τα λόγια, αλλά από το φως. Σε αυτό έγκειται και το νόημα των λόγων του αποστόλου Παύλου ότι η χριστιανή σύζυγος “χωρίς λόγο” μπορεί να σώσει τον ειδωλολάτρη άντρα της (1 Κορ. 7:16), όταν βλέπει τη καθαρή, ευσεβή ζωή της.

Αυτό είναι κήρυγμα προσιτό σε καθέναν, ανεξαρτήτως ταλέντων. Αν δεν διαθέτεις ρητορικό ή συγγραφικό χάρισμα – κηρύττε με τη ζωή σου. Αυτό αρκεί.

2. Κήρυγμα με λόγο: “Απάντηση με πραότητα”

Αλλά αν κάποιος καλείται παρ’ όλα αυτά στο προφορικό κήρυγμα – πρέπει οπωσδήποτε να μιλάει! Δόξα τω Θεώ, σήμερα σε ορισμένες ενορίες αναπτύσσεται η πρακτική του κηρύγματος από λαϊκούς με θεολογική κατάρτιση.

Το ταλέντο δεν είναι απαραίτητα το χάρισμα του Χρυσόστομου. Μπορεί να είναι μια ήρεμη λέξη παρηγοριάς προς έναν συνάδελφο στη δουλειά. Μπορεί να είναι μια ήρεμη και σταθερή εξήγηση της πίστης σου σε φίλους που θέτουν “δύσκολες” ερωτήσεις.

Αλλά πρέπει να θυμόμαστε ότι, σε αντίθεση με τους Προτεστάντες, ο Ορθόδοξος Χριστιανός πρέπει να ευαγγελίζεται με αγάπη και διακριτικότητα. Η προτεσταντική ένταση συχνά απωθεί, γιατί περιέχει περισσότερο την επιθυμία να αποδείξει παρά να αγαπήσει. Το ορθόδοξο κήρυγμα είναι διάλογος και όχι μονόλογος. Σέβεται την ελευθερία του άλλου, που δόθηκε από τον Θεό.

Ακόμη κι αν κάποιος από τους ανθρώπους δεν θέλει να μας ακούσει – πρέπει να συνεχίσουμε να κηρύττουμε για τους άλλους. Δεν είναι τυχαίο που οι αρχαίοι Ρωμαίοι έλεγαν ότι “η σταγόνα διατρυπάει την πέτρα όχι με τη δύναμη της κρούσης, αλλά με τη συχνότητα της πτώσης”.

Γιατί χρειάζεται το κήρυγμα στον ίδιο τον κήρυκα;

Πολλοί σιωπούν όχι από έλλειψη ταλέντου, αλλά από φόβο. Φόβο να γελοιοποιηθούν, φόβο να φανούν “φανατικοί”. Ή, ακόμη πιο τρομερό, από φόβο υποκρισίας: “Πώς μπορώ να μιλήσω για τον Θεό, αν εγώ ο ίδιος είμαι αμαρτωλός;”

Αλλά το κήρυγμα δεν είναι αναγκαίο μόνο για τον ακροατή. Είναι ζωτικής σημασίας και για τον ίδιο τον κήρυκα.

Γνωστή είναι η παραβολή για έναν κήρυκα που ήρθε σε μια πόλη για να φέρει τους κατοίκους της στην πίστη. Αρχικά οι άνθρωποι άκουγαν τα κηρύγματα, αλλά μετά άρχισαν σιγά-σιγά να φεύγουν, μέχρι που έφυγαν όλοι. Και παρόλο που πλέον κανείς δεν τον άκουγε, εκείνος συνέχισε να κηρύττει.

Ένας περαστικός ταξιδιώτης τον ρώτησε γιατί συνέχιζε τόσο πεισματικά να κηρύττει. “Στην αρχή ελπίζα να αλλάξω αυτούς τους ανθρώπους,” απάντησε ο ιεραπόστολος. “Και τώρα συνεχίζω να κηρύττω μόνο για να μην αλλάξουν αυτοί εμένα.”

Αυτή η παραβολή αποκαλύπτει με εξαιρετικό τρόπο τον δεύτερο, εσωτερικό σκοπό του κηρύγματος.

Το αληθινό κήρυγμα δεν στοχεύει μόνο στο να διδάξει κάποιον. Χρειάζεται και για το ίδιο τον κήρυκα, ώστε, συγκρίνοντας τη συμπεριφορά του με το κηρυσσόμενο ιδανικό της χριστιανικής ζωής, να μην βουλιάξει στη βρομιά ενός κόσμου που πεθαίνει στις αμαρτίες.

Ο “οικονόμος” της παραβολής του Χριστού (Λουκ. 12) έλαβε την ανταμοιβή όχι επειδή φύλαγε το ψωμί (την πίστη) στη σιταποθήκη, αλλά επειδή “μοίραζε την ώρα της στους δούλους του το ψωμί”. Η πίστη μας δεν είναι προσωπικός θησαυρός που πρέπει να κρυφτεί. Είναι το Ψωμί που πρέπει να μοιράζεται.

Μας δόθηκε η πληρότητα της πίστης στον Τριαδικό Θεό. Γι’ αυτό η μεταθανάτια μοίρα μας εξαρτάται άμεσα από το πόσο θα κοπιάσουμε στο έργο του χριστιανικού ευαγγελισμού.

Ουκρανική έκδοση (ΕΟΔ)

Читайте также