«Πικρή αγάπη»: Ο γέροντας Παΐσιος για τα αίτια που διαλύουν τις οικογένειες

«Η ζήλια είναι εγωισμός, δεν είναι αγάπη». Φωτογραφία: ΕΟΔ

Οι πιο δύσκολες σχέσεις είναι οι οικογενειακές.

Ενώ οι επαγγελματικές σχέσεις περιορίζονται στο ωράριο εργασίας και οι φιλικές στον ελεύθερο χρόνο, μέσα στην οικογένεια ο άνθρωπος περνά το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του.

Οι οικογενειακές σχέσεις είναι μια ευρεία έννοια. Περιλαμβάνουν τόσο τις σχέσεις μεταξύ των συζύγων όσο και τις σχέσεις μεταξύ γονέων και παιδιών κάθε ηλικίας.

Αυτές οι σχέσεις συχνά παραμένουν κρυμμένες από τα ξένα μάτια, αλλά ακριβώς αυτό κάνει τα οικογενειακά προβλήματα ιδιαίτερα ευάλωτα για την ψυχή.

Σήμερα θα συζητήσουμε με τον Γέροντα Παΐσιο πάνω σε αυτά τα δύσκολα θέματα.

Αγάπη ή εγωισμός;

Κάθε άνθρωπος αναζητά την αγάπη. Αλλά γιατί τόσο συχνά ό,τι ξεκινά με αγάπη μετατρέπεται σε βασανιστήριο, πίκρα και έλεγχο; Γιατί τα πιο κοντινά μας πρόσωπα προκαλούν ο ένας στον άλλο τον πιο μεγάλο πόνο; Ιδιαίτερα συχνά αυτό εκδηλώνεται όταν οι σύζυγοι έχουν ήδη περάσει τη «μηνιαία περίοδο του μέλιτος» και ξεκινούν οι «σκληρές καθημερινές», ή όταν τα ενήλικα παιδιά αρχίζουν να δείχνουν τον χαρακτήρα τους.

Συγχέουμε δύο εντελώς διαφορετικές έννοιες. Υπάρχει η θεϊκή, θυσιαστική αγάπη – αυτή που, κατά τον Απόστολο Παύλο, «μακροθυμεί, χρηστεύεται, δεν ζηλοφθονεί, δεν υπερηφανεύεται…» (Α’ Κορ. 13:4). Και υπάρχει η κοσμική, εγωιστική αγάπη, η οποία αντίθετα «απαιτεί, επιδιώκει, καταπιέζει». Αυτή η «πικρή αγάπη» είναι η ρίζα των περισσότερων οικογενειακών τραγωδιών.

Ο Γέροντας Παΐσιος παραθέτει διάφορα παραδείγματα αγάπης:

«Η αγάπη είναι δύο ειδών», λέει. «Η θεϊκή, καθαρή αγάπη, που συνδέεται με τη θυσία, χαίρεται όταν ο αγαπημένος χαίρεται… Και υπάρχει η κοσμική, σαρκική, εγωιστική αγάπη. Αυτή η αγάπη, αν δεν εξευγενιστεί, μετατρέπεται σε κόλαση βασάνου».

«Η ερωτευμένη με τον εαυτό της αγάπη» είναι το πιο τοξικό δηλητήριο με το οποίο ένας άνθρωπος μπορεί να «επιβαρύνει» το ταίρι του. Ο εγωισμός πάντα εμποδίζει μια ολοκληρωμένη ζωή. Κάνει τους μοναχικούς να αναζητούν στον σύντροφο ένα ακατόρθωτο ιδανικό, θέτοντας υπερβολικές απαιτήσεις στους άλλους. Αυτός ο ίδιος εγωισμός καταστρέφει από μέσα την ήδη υπάρχουσα οικογένεια, όταν κάθε σύζυγος προσπαθεί να τραβήξει «την κουβέρτα» της προσοχής πάνω του, αγνοώντας τις ανάγκες του άλλου.

Η ζήλια είναι ένδειξη εγωισμού, όχι αγάπης.

Η πιο χαρακτηριστική εκδήλωση αυτής της «πικρής αγάπης» είναι η ζήλια. Στην κοσμική κουλτούρα, η ζήλια επίσης κριτικαρίζεται, αλλά πιο συχνά ρομαντικοποιείται, θεωρούμενη σημάδι έντονου συναισθήματος. Ο Σαίξπηρ στο «Όθελο» την αποκαλεί «τέρας με πράσινα μάτια», ενώ ο Λόπε ντε Βέγα στη «Σκύλα στον αχυρώνα» μιλά για αυτό το συναίσθημα ως κάτι ανώτερο: «Δεν μπορεί κανείς να αγαπά χωρίς να βασανίζεται, καταστρέφοντας τον εαυτό του στη φωτιά της ζηλόφθονης αρρώστιας».

Ο Γέροντας Παΐσιος ξεσκεπάζει αμείλικτα τη ζήλια, ταυτίζοντάς την με την αχαλίνωτη επιθυμία να κατέχει κανείς τον άλλον:

«Η ζήλια είναι εγωισμός, δεν είναι αγάπη. Ο άνθρωπος θέλει ο άλλος να ανήκει μόνο σε αυτόν. Δεν εμπιστεύεται ούτε τον Θεό ούτε τον άνθρωπο. Αυτό είναι βασανιστήριο. Ο άνθρωπος με εγωιστική αγάπη βασανίζεται ο ίδιος και βασανίζει και τον άλλον».

Η ζήλια μετατρέπει τη ζωή σε φυλακή, όπου ο ένας γίνεται δεσμοφύλακας και ο άλλος κρατούμενος. Στη ρίζα της δεν βρίσκεται η αγάπη, αλλά η απόλυτη έλλειψη εμπιστοσύνης και η επιθυμία να ελέγχει κανείς τον άλλον.

«Όταν ένας από τους συζύγους ζηλεύει, δείχνει ότι δεν εμπιστεύεται τον άλλον. Και αν δεν υπάρχει εμπιστοσύνη, ποια αγάπη είναι αυτή; Είναι απλώς φιλαυτία. Θέλει να ελέγχει τον άλλον σαν να είναι αντικείμενο», καταλήγει ο Γέροντας.

Ψεύτικη φροντίδα: πίεση αντί για αγάπη

Αλλά ο εγωισμός μπορεί να είναι και πιο λεπτός. Μερικές φορές κρύβεται πίσω από τη μάσκα της ευσέβειας. Αυτό είναι που μπορούμε να ονομάσουμε «πνευματική ζήλια» ή ψεύτικη φροντίδα. Συμβαίνει όταν ένας από τους συζύγους (ή γονείς) αρχίζει να «σώσει» τον άλλον: τον αναγκάζει να προσεύχεται, απαιτεί να τηρεί τις νηστείες, τον επικρίνει για ανεπαρκή πνευματικότητα. Αυτή η «υπερπροστασία» σταδιακά διεισδύει σε όλους τους τομείς, κάνοντας τη ζωή ανυπόφορη.

Ο Γέροντας Παΐσιος προειδοποιεί: αυτό δεν είναι αγάπη, αλλά ο ίδιος εγωισμός:

«Κάποιοι [στην οικογένεια] θέλουν ο σύζυγος ή τα παιδιά τους να γίνουν άγιοι μέσα σε μία νύχτα. Ασκούν πίεση, απαιτούν, επικρίνουν. Αλλά αυτό δεν είναι πνευματικότητα, είναι εγωισμός. Με αυτόν τον τρόπο μόνο απομακρύνεις τον άνθρωπο από τον Χριστό. Η αγάπη πρέπει να είναι με λογισμό», - είναι πεπεισμένος ο Άγιος.

Δεν μπορείς να τραβήξεις έναν άνθρωπο με το ζόρι στον Παράδεισο. Αν πραγματικά θέλουμε να βοηθήσουμε τον συνάνθρωπο, υπάρχει μόνο ένας δρόμος – να ξεκινήσουμε από τον εαυτό μας και να προσευχηθούμε γι’ αυτόν, αντί να προσπαθούμε να τον «μεταμορφώσουμε» σύμφωνα με τα δικά μας πρότυπα. Ο Θεός, σε αντίθεση με εμάς, σέβεται την ελευθερία του ατόμου.

«Ο Θεός δεν ασκεί πίεση στον άνθρωπο», - είναι πεπεισμένος ο Όσιος Παΐσιος. - «Εμείς όμως, οι εγωιστές, θέλουμε να τραβήξουμε με το ζόρι τους άλλους στον Παράδεισο. Αλλά έτσι δεν γίνεται. Η αληθινή αγάπη είναι υπομονετική, δεν ζητά το δικό της και σέβεται την ελευθερία του άλλου».

Το φάρμακο: «μικρή θυσία» και ευελιξία

Πώς θεραπεύεται αυτή η «πικρή αγάπη»; Πολύ απλά. Πρέπει να κατανοήσουμε ότι η ευτυχία στην οικογένεια δεν βασίζεται σε μεγάλα κατορθώματα, αλλά στην καθημερινή, ώρα με την ώρα, υποχωρητικότητα. Να υποχωρήσουμε σε μια διαφωνία, να σιωπήσουμε όταν θέλουμε να επιπλήξουμε, να κάνουμε κάτι χρήσιμο για τον άλλον, περιορίζοντας το δικό μας «θέλω».

Ο Γέροντας Παΐσιος προτείνει ένα πολύ πρακτικό φάρμακο για τον εγωισμό – τη «μικρή θυσία»:

«Για να υπάρχει ειρήνη στην οικογένεια, χρειάζεται λίγη υποχώρηση. Ο καθένας πρέπει να προσπαθεί να περιορίσει τη θέλησή του για χάρη του άλλου. Αν ο ένας υποχωρήσει, θα υποχωρήσει και ο άλλος, και θα έρθει η Χάρη του Θεού. Η οικογενειακή ζωή είναι σχολείο θυσίας», - διδάσκει ο Άγιος Όρος Πατήρ.

Ως παράδειγμα ανθρώπου που ζει σύμφωνα με τη δική του θέληση, ο Αθωνίτης Γέροντας αναφέρει ένα άγριο δέντρο που δεν καρποφορεί. Μόνο περιορίζοντας τον εγωισμό μας, εμβολιαζόμαστε στον Χριστό και αρχίζουμε να φέρνουμε καρπό. Όταν ο άνθρωπος αρχίζει να ζει έτσι, ανακαλύπτει ένα μεγάλο μυστήριο: η χαρά δεν βρίσκεται στο να παίρνεις, αλλά στο να δίνεις.

«Η αληθινή αγάπη βρίσκει χαρά στο να θυσιάζεται για χάρη του άλλου. Ο εγωισμός βρίσκει χαρά στο να παίρνει. Ο Χριστιανός χαίρεται όταν δίνει. Σε αυτό βρίσκεται το μεγάλο μυστήριο της αγάπης», - καταλήγει ο Όσιος Παΐσιος.

Συμπέρασμα: ο δρόμος προς την αληθινή χαρά 

Ο Άγιος μας προσέφερε ένα πολύτιμο μάθημα: ο δρόμος από την «πικρή αγάπη» του εγωισμού προς την αληθινή χαρά περνά μέσα από την άρνηση του εαυτού, μέσω της καθημερινής μικρής θυσίας. Ξεπερνώντας τη ζήλια και την επιθυμία να ελέγχουμε, αποκτούμε εκείνη την αγάπη που φέρνει ειρήνη και οικοδομεί τον Παράδεισο στο ίδιο μας το σπίτι.

Σήμερα μας αποχαιρετά από την καλύβα του ο Γέροντας Παΐσιος με λόγια απευθυνόμενα σε όλους τους συζύγους, γονείς, παιδιά και εγγόνια:

«Η ευτυχία στην οικογενειακή ζωή εξαρτάται από το πόσο είμαστε έτοιμοι να θυσιάσουμε τον εγωισμό μας. Όπου υπάρχει θυσία, εκεί είναι ο Χριστός, και όπου είναι ο Χριστός, εκεί είναι ο Παράδεισος. Ο Παράδεισος αρχίζει ήδη εδώ, στη γη, αν στην καρδιά υπάρχει η αγάπη του Χριστού».

Ουκρανική έκδοση (ΕΟΔ)

Читайте также